شناخت سازدهنی

تاریخچه سازدهنی و سیر تکامل آن در گذر تاریخ

تاریخچه سازدهنی همانند دیگر سازها به تاریخ و تحولات اجتماعی گره خورده است و رواج آن در یک ملت می‌تواند نشانگر سبک زندگی و ویژگی‌های اجتماعی آن ملت باشد. شاید بتوانیم موسیقی را تاریخ نوایی جهان بدانیم چراکه در هر دوره‌ای موسیقی متناسب با حال مردم تغییر کرده و سازگاری خاصی با احوالات مردم پیدا کرده است.

سازدهنی از گذشته تا الان در بین آمریکایی‌ها محبوبیت خاصی داشته است. سازدهنی هنگامی که وارد آمریکا شد سازی ارزان و قابل حمل بود و برای مردم کشوری که در حال حرکت بودند سازی مناسب به حساب می‌آمد و به همین علت بود که سریعا در این کشور گسترش یافت.

تقسیم‌بندی انواع سازها

در یک تقسیم‌بندی کلی انواع سازها به قرار زیر است:

سازهای زهی

از بین سازهای زهی می‌توانیم به تار، سه تار، سنتور، گیتار، ویولن اشاره کنیم که به خوبی با آن‌ها آشنا هستید.

سازهای بادی

سازدهنی، ترومپت، سرنا و ملودیکا برخی از سازدهای بادی رایج هستند.

سازهای کوبه‌ای

از سازهای کوبه‌ای می‌توانیم به دف، دایره و تنبک اشاره کنیم.

سازهای صفحه کلید‌دار

سازهای صفحه کلیددار شامل سازهای پیانو، ارگ و کلاویکورد می‌شوند.

سازهای الکتریک

سازهای گیتار الکتریک، ارگ برقی، کیبورد و گیتاربیس از سازهای الکتریک محسوب می‌شوند.

سازدهنی در کجا متولد شد؟

چین خاستگاه نسل اولیه و مادر سازدهنی بوده است. چینی‌ها سازی را با نام شنگ ساخته بودند که زبانه‌هایی از جنس چوب بامبو داشت. این ساز در فرهنگ موسیقی آسیای شرقی به خوبی شناخته شده بود و محبوبیت به خصوصی داشت.

در اواخر قرن ۱۸ این ساز به واسطه بازرگانانی که با اروپا مراوادات تجاری داشتند به آن‌جا معرفی شد و به محبوبیت خوبی نیز دست یافت.

سازدهنی‌های امروزی

نخستین سازدهنی امروزی توسط فردی به نام (Christian Friedrich Buschmann) در اوایل قرن ۱۹ و در سال ۱۸۲۰ ساخته شد. این سازنده ساز جوان برای نخستین بار سازی با زبانه‌ی فلزی ساخت و نامش را “The Aura” گذاشت.

این ساز نیز به سرعت محبوب شد، اما تنها قادر به تولید نت‌های محدودی بود و تنها توانایی ایجاد نت‌های دمشی را داشت.

اولین سازدهنی در سال ۱۸۲۵ و به شکل امروزی خود توسط فردی به نام (Richter) و در اروپا ساخته شد. این سازدهنی ۱۰ سوراخ و صفحات دوزبانه داشت. وجود دو زبانه به این معنی است که هر سوراخ دو زبانه دارد که یکی از آن‌ها با دمش و دیگری با مکش ایجاد صدا می‌کند.

نت‌هایی که ریتا در هارمونیکای خود ایجاد کرده بود به سازدهنی دیاتونیک امروزی شباهت دارد.

آلمانی‌ها به جای ساعت سازدهنی تولید کردند

آلمان هسته‌ی اولیه تولید انبوه سازدهنی می‌باشد. در سال ۱۸۲۹ اولین خط تولید سازدهنی در وین به راه افتاد. در شهرهای دیگر نیز تولید سازدهنی به سرعت آغاز شد. در تروسینگن که روستایی در آلمان بود، شخصی به نام (Christian Messner) به همراه عموی خویش در اوقات فراغت خود شروع به ساخت سازدهنی کردند. در حالی که شغل اصلی آن‌‌ها ساعت‌سازی بود.

به دلیل موفقیت این کسب و کار دیگر ساعت‌ساز‌های روستایی تروسینگن مانند (Matthias Hohner) نیز به ساخت سازدهنی روی آوردند. اما ماتیس هونر به اندازه‌ای که تاجر خوبی بود نوازنده‌ی خوبی نبود.

او ساخت سازدهنی را در آشپزخانه منزل خود و با کمک همسرش آغاز کرد و در هر سال ۶۵۰ ساز می‌ساخت. در سال ۱۸۶۲ اقدام به صادارت محصول خود به آمریکا نمود و توانست به بزرگترین بازار سازدهنی آن‌روز‌ها دست پیدا کند.

هونر تا سال ۱۹۰۰ به گسترش کسب و کار خود پرداخت و سپس اداره‌ی آن را به ۵ پسر خود سپرد. هونر و پسرانش توانستند به توانایی تولید ۴ میلیون سازدهنی در سال دست پیدا کنند. همچنین سازدهنی کروماتیک که دارای یک کلید اسلاید در کنار خود بود و به هنرمند اجازه می‌داد گستره بیشتری از نت را اجرا کند از ابداعات هونر بود.

نوازنده‌ی سازدهنی آمریکایی

سیر تکامل سازدهنی در تاریخ

سازدهنی در گذشته به گستردگی و تنوع امروز استفاده نمی‌شد و به سبک‌های خاصی محدود می‌شد. در سیر تکامل این ساز هنرمندان بزرگ خلاقی که در آمریکا حضور داشتند نقش بسیار مهمی را ایفا کردند و هنر هر کدام از آن‌ها نقطه عطفی در تاریخچه سازدهنی است.

با ورود اینترنت به حوزه ارتباطات، سازدهنی دیگر محدود به کشور آمریکا نخواهد بود و بزرگان این ساز ممکن است از هر جایی سر بربیاورند. این هنرمندان خلاق هستند که چیزهای جدید را به وجود می‌آورند و به جهان عرضه می‌کنند.

با گسترش ارتباط و ظهور فناوری‌های نوین شاهد نفوذ بیشتر سازدهنی در میان ملل و فرهنگ‌های مختلف خواهیم بود. سازدهنی دیگر یک ساز مهجور در میان هنرمندان نیست بلکه در آستانه جهانی شدن و ورود به عصری جدید است.

همیشه یادمان باشد که ورود هنرمندان خلاق به هر زمینه‌ای نه تنها باعث اشباع شدن آن زمینه نمی‌شود بلکه باعث گسترش بازار و خلق بازارهای جدید و به وجود آمدن فرصت‌های جدید می‌شود. انحصار و محدودیت هر  چیزی جز زیان برای همه افراد یک جامعه ندارد. هنرمندان بزرگ در هر حوضه‌ای به دنبال افراد با استعدادی هستند تا هنر خود را به واسطه‌ی آنان به مرحله جدیدی برسانند.

بررسی دقیق سیر تکامل سازدهنی همانند دیگر هنرها نشان‌دهنده این است که هنر در هر زمانی خود را با شرایط خاص جامعه تطبیق داده است تا آلامی باشد بر دردها و همین رمز بقای هنر در میان ملل است. سازگاری پدیده‌ای است که عامل بقا و تکامل است، چنانچه شاهد از بین رفتن برخی زبان‌ها هستیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *