مراحل یادگیری موسیقی + بهترین ساز برای شروع موسیقی

شروع موسیقی

شروع موسیقی یکی از جذاب‌ترین و هیجان انگیزترین فعالیت‌هایی است که هر شخص میتواند در طول زندگی خود تجربه کند. امروزه شروع یادگیری موسیقی، با توجه به پیشرفت تکنولوژی و دسترسی به اینترنت بسیار ساده تر از قبل شده است.

در دنیای مدرن امروز، میتوانیم از طریق اینترنت و صفحات مجازی دانش موسیقیایی خود را افزایش دهیم. همان طور که میتوانیم ساز مورد علاقۀ خود را انتخاب و تهیه کنیم یا به همین طریق در کلاس های مجازی یا حضوری مدرس مورد نظرمان شرکت کنیم. خوشبختانه با این اوصاف دیگر هیچ بهانه ای برای جلوگیری از شروع موسیقی باقی نخواهد ماند!

اما در شروع این ماجراجویی نیاز به جمع آوری برخی اطلاعات مهم داریم تا سپس با کمک و مشورت افراد با تجربه اقدام به شروع یادگیری فعالیت هنری مورد علاقۀ خود کنیم.

در این مقاله ابتدا قصد داریم مروری بر پایه و تئوری موسیقی داشته باشیم. سپس توضیحاتی راجع به ارتباط شروع موسیقی و سن اشخاص، راهنمایی‌هایی دربارۀ انتخاب ساز مناسب برای هر فرد و همچنین تفاوت سازهای سنتی و کلاسیک، ارائه خواهیم کرد.

انتخاب سبک و ساز مورد علاقه

سبک

قطعات و آثار موسیقی که در طول روز به آن ها گوش میدهید و از شنیدنشان لذت می‌برید، کلید پی بردن به این موضوع هستند.

افراد در انتخاب و گوش دادن موسیقی، سلایق خاص خود را دارند و قطعا برای شروع موسیقی باید به سبک مورد علاقۀ خود احترام بگذارید.

برخی علاقه مند به موسیقی سنتی هستند و تمایل به یادگیری سازهای ایرانی مانند تار، سه تار، کمانچه، سنتور و… دارند. برخی دیگر علاقه مند به موسیقی کلاسیک، پاپ یا راک هستند و مشتاق یادگیری سازهای غربی مانند پیانو، گیتار، درامز، ویولون و… هستند.

البته باید این موضوع را عنوان کرد که قانون نوشته شده ای برای امکان استفاده از یک ساز در یک سبک و عدم استفاده از آن در سبکی دیگری وجود ندارد. در واقع همه چیز به ذوق و قریحه سازندگان و همچنین شنوندگان مربوط میشود.

در موسیقی امروزی آثار فاخری وجود دارند که فارغ از هر فیلتری از سازهای متفاوت و غیر معمول در سبک های مختلف استفاده میشود. برای مثال در بسیاری از آثار سازهای گیتار، پیانو یا ویولون در سبک سنتی شنیده شده و میشوند. یا در برخی کارهای راک ایرانی از سازهای سنتور یا تار به زیبایی تمام استفاده شده است.

علاقه مندان به شروع موسیقی باید با توجه به سلایق خود در گوش دادن به آثار مختلف موسیقی و همچنین هدفی که دارند اقدام به انتخاب سبک مورد نظر کنند.

اما منظور از هدف در انتخاب سبک چیست؟

این موضوع به این منظور است که آیا شما برای تفریح به سراغ یادگیری سازی میروید یا به چشم کسب یک مهارت و درآمدزایی به این موضوع می نگرید؟

فردی ممکن است علاقه به نوازندگی در بهترین استیج ها و نشان دادن توانایی خود به مردم دنیا را باشد. طبیعتا در این حالت باید با دقت بیشتری اقدام به انتخاب سبک مورد علاقۀ خود کنید و موارد مهمی مانند بازار کار، علایق مردم، پتانسیل سبک، هزینه ها و… را بررسی کنید.

در حالی که فردی نیز میتواند به قصد آرامش قلبی خود و گاهی نواختن برای خانواده و دوستان اقدام به شروع موسیقی و یادگیری آن کند. اصولا در این مورد نیازی به نگرانی در مورد آینده نیست و راحتتر میتوانید شروع به یادگیری سبک مورد علاقۀ خود بکنید.

موضوع با اهمیت این است که هیچ دلیلی برای شروع موسیقی بر دلیلی دیگر ارجحیت ندارد و همه چیز به خود شما و علایقتان مربوط میشود.

ساز

پس از انتخاب سبک حالا میتوانیم اقدام به انتخاب و تهیۀ ساز مورد علاقۀ خود کنیم. با انتخاب سبک، مسیر شروع موسیقی برای ما روشن تر میشود.

برای مثال اگر شما علاقه مند به سبک راک هستید، احتمالا ساز مورد نظر شما گیتار الکتریک، باس یا درامز است. یا اگر علاقه به موسیقی سنتی دارید، قطعا در ابتدا به سراغ سازهای ایرانی خواهید رفت.

البته بالاتر گفتیم که هیچ قانونی تعیین نکرده که چه سازی در چه سبکی استفاده شود اما به هر حال خرق عادت همیشه سختی های خود را به همراه دارد.

موردی که لازم است در انتخاب ساز به آن توجه کنید این است که ساز مورد نظر شما علاوه بر هم سو بودن با علایق و اهدافتان، باید کیفیت و کارایی لازم را نیز داشته باشد.

به عبارتی دیگر بهتر است برای تهیۀ ساز مناسب، از افراد با تجربه یا اساتیدتان کمک بگیرید و از مجموعه ای اسز خود را تهیه کنید که آن مجموعه تمام سازهای خود را تضمین کند و به صورت ضمانت شده همراه با خدمات پس از فروش به شما ارائه دهد.

شما عزیزان میتوانید با مراجعه به فروشگاه اینترنتی نواکده اقدام به تهیۀ ساز و ادوات موسیقی مدنظر خود کنید و از مزایایی همچون گارانتی و اصالت کالا بهره ببرید.

سازهای کلاسیک و سنتی

ساز سنتی

همۀ ما ایرانیان با موسیقی سنتی خواه یا ناخواه آشنا هستیم. چرا که موسیقی سنتی یا همان موسیقی ایرانی در اقصی نقاط کشور ما در طول سالیان همواره نواخته و شنیده میشده.

در طول تاریخ ایرانیان در عرصه های مختلفی پیشگام بوده اند. این موضوع در مورد موسیقی نیز صدق میکند به طوری که قدمت سازهای موسیقی سنتی به صدها سال پیش میرسد.

در ادامه به بررسی سازهای موسیقی ایرانی یا سنتی جهت شروع موسیقی میپردازیم.

 دسته بندی سازهای سنتی

همان طور که احتمالا حدس میزنید همۀ سازها بر اساس مدل نواختن و نیز صدایی که تولید میکنند دسته بندی و نام گذاری میشوند.

1 . سازهای کوبه ای

سازهای کوبه ای دسته ای سازها هستند که غالبا برای جا انداختن و تاکید ریتم و وزن یک آهنگ مورد استفاده قرار میگیرند. ایجاد صدا در این دسته از سازها با ضربه زدن به سطح یا خراشیدن پوستۀ آنها امکان پذیر است. سازهای کوبه ای توانایی ایجاد صدای ملودیک و هارمونیک را ندارند و تاکیدشان فقط بر روی ریتم است.

در موسیقی ایرانی سازهای تنبک، دف، دایره، نقاره، دهل، طبل و… جز این دسته قرار میگیرند. این سازها را میتوانید در شکل زیر ببینید.

2 . سازهای بادی

این ساز ها از دیگر دسته های سازهای ایرانی هستند که بسیار هم پر طرفدارند. سازهای بادی استوانه یا مخروطی شکل هستند و قطر آنها میتواند متفاوت یا ثابت باشد.

این نوع از سازها را میتوان با دمش یا مکش هوا و ارتعاش هوای درون ساز، به صدا در آورد. از مطرح ترین سازهای این دسته میتوان به سورنا، کرنا، نی، بالابان، دوزله و نی انبان در موسیقی ایرانی اشاره کرد.

4. سازهای زهی

آخرین دسته از سازهای موسیقی سنتی، سازهای زهی هستند. همۀ سازهای زهی دارای قسمت های حفره ای و سیمی هستند که صدا از طریق همان سیم ها و حفره ها تولید میشود.

در واقع نوازنده با به ارتعاش در آوردن هر سیم، صدای آن را در کاسه یا حفرۀ ساز ایجاد میکند. سپس صدا از طریق همان حفره خارج شده و به گوش میرسد.

خود سازهای زهی به سه دستۀ زخمه‌ای، آرشه ای و کوبه ای تقسیم میشوند.

ساز زهی زخمه ای، سازیست که با برخورد و ضربه زدن توسط زخمه به سیم ها به اجرا در می آید. تار، دو تار، سه تار و تنبور از این دسته سازها هستند.

 

در حالی که ساز زهی آرشه ای دستۀ دیگری هستند که با استفاده از وسیله ای به نام آرشه (به معنی کمان) و کشیدن آن بر روی سیم ها میتوان صدا تولید کرد. کمانچه و قیچک از نمونه های ایرانی این دسته هستند.

 

اما ساز زهی کوبه ای با کوبیدن وسیله ای بر روی سیم ها که معمولا به شکل چکش است به صدا در می آید. سنتور از جمله سازهای زهی کوبه ای مورد استفاده در موسیقی سنتی یا ایرانی است.

ساز کلاسیک

این دسته از سازها مختص مکان جغرافیایی خاصی نیستند و توانسته اند از قرن نهم تا به حال محبوبیت زیادی در بین تمامی افراد روی کرۀ زمین به دست بیاورند. سازهای موسیقی کلاسیک یا غربی شامل مجموعه ای از محبوب ترین سازهای اختراع شده در اروپا و آمریکا هستند.

سازهای کلاسیک به مرور زمان و افزایش کاربرد آن ها در سبک‌های مختلف موسیقی، به سایر کشورهای دنیا معرفی شدند و امروزه سازهای کلاسیک در نقاط مختلف دنیا نواخته و آموزش داده میشوند.

همچنین در کشور ما سازهای کلاسیک یا غربی زیادی وجود دارند که در برخی موارد حتی بیشتر از سازهای سنتی که مخصوص خود ایران هستند، طرفدار دارند.

سازهای غربی نیز مانند سازهای ایرانی به چند دسته تقسیم میشوند. سیستم صدا دهی و نام گذاری سازهای کلاسیک نیز مانند سازهای سنتی است.

دسته بندی ساز های کلاسیک

1. سازهای کوبه ای کلاسیک

مانند درامز، کاخن، تومبا، داربوکا و… از دسته سازهایی هستند که باید به روی سطح آن ها ضربه زد که در ساز درامز این کار با چوب های مخصوصی صورت میگیرد و در باقی سازها با ضربات خود دست.

2. سازهای بادی کلاسیک

ساز بادی مثل هارمونیکا (سازدهنی)، کلارینت، ساکسفون، فلوت، ترومپت، پیکولو، باسون، ترومبون، بگ پایپ و…

در این سازها همان طور که در موسیقی سنتی گفتیم، با عمل دم و بازدم و ارتعاش هوا صدای ساز ایجاد میشود. سازهای بادی دارای اندازه ها و تعداد حفره های متفاوتی هستند و زیر و بمی فرکانس هر ساز بادی با ساز دیگر متفاوت است.

اگر علاقه مند به شروع موسیقی با سازهای بادی هستید، بد نیست به این موضوع هم اشاره کنیم که سازهای بادی خود به دو دستۀ چوبی و برنجی تقسیم میشوند.

این تقسیم بندی به معنای اشاره به جنس سازها نیست بلکه به معنای چگونگی و نحوۀ تولید صدا در دهنی آن ها میباشد. سیستم سازهای بادی برنجی به این صورت است که صدا از طریق لرزش سریع لب های نوازنده در درون کاسۀ دهنی تولید میشود.

در حالی که سازهای چوبی خود به دو دستۀ دیگر شامل بی زبانه (بی قمیش) و زبانه دار (با قمیش) تقسیم میشوند.

در سازهای بی زبانه مانند فلوت یا نی تولید صدا از طریق برخورد هوا با تیغۀ هوایی موجود در بدنۀ آن ها اتفاق می افتد.

اما در سازهای با زبانه مانند ساکسفون یا کلارینت، تولید صدا از طریق دمیدن هوا و به حرکت درآمدن و ارتعاش بخشی از جنس پلاستیک ساز امکان میپذیرد.

3 . سازهای زهی کلاسیک

دسته ای پر طرفدار در میان سازهای موسیقی کلاسیک هستند. در این سازهای با به ارتعاش در آوردن سیم ها اقدام به تولید صدا میکنیم. همان طور که گفتیم در سازهای زهی خود به سه دستۀ زخمه ای، آرشه ای و کوبه ای تقسیم میشوند.

در دسته سازهای زهی زخمه ای موسیقی کلاسیک میتوان به گیتار اشاره کرد که در این ساز میتوان از زخمه ای به اسم پیک استفاده کرد و سیم را به صدا در آورد و همچنین میتوان از ناخن هر انگشت بهره برد. از مهمترین مسائل برای یادگیری و شروع آموزش گیتار انتخاب زخمۀ مورد نظر خود بین پیک یا ناخن (پنجه) است.

از دیگر سازهای زهی زخمه ای کلاسیک میتوان به چنگ (هارپ)، ماندولین، یوکوللی، بانجو و… اشاره کرد.

در مورد سازهای زهی آرشه ای نیز باید به ویولون، ویولا، ویولن سل و کنترباس اشاره کرد.

همگی این سازها با استفاده از وسیله ای به شکل کمان که به آن آرشه میگویند، به صدا در می آیند. سازهای زخمه ای آرشه ای معمولا برای تولید صداهایی با کشش بیشتر استفاده میشوند.

4 . سازهای کلاویه ای یا کلید دار کلاسیک

(سازهای زهی کوبه ای)

این نوع از سازها همان سازهای زهی کوبه ای هستند با این تفاوت که خبری از چکش برای به صدا در آوردن نت ها نیست و به جای آن از دکمه هایی به نام کلاویه استفاده میشود.

این دسته از سازها را میتوان با فشردن کلید (کلاویه) و به سبب آن مرتعش شدن سیم به صدا در آورد.

پیانو، کیبورد و آکاردئون از همین دسته به شمار می آیند.

دسته ای منحصر به فرد از سازهای غربی وجود دارد که به آن کلاویه ای بادی میگویند.

در این نوع از سازها، نوازنده با استفاده از دمش و ارتعاش هوا و همچنین با استفاده از فشردن کلاویۀ ساز اقدام به نواختن میکند. مطرح ترین ساز این دسته ملودیکا است.

اولین مرحله از یادگیری موسیقی با تئوری موسیقی

موسیقی زبانی بین‌المللی برای ارتباط برقرار کردن بین تمامی موجودات روی زمین است. این زبان هم مثل همۀ زبان های دیگر دارای الفبای خاص خود است که برای برقراری ارتباط درست افراد باهم، لازم است تا با آن آشنا باشیم.

اما الفبای موسیقی ساده تر از سایر زبان ها است؛ دو، ر، می، فا، سل، لا، سی. همین!

هر اثر موسیقیایی که به گوش ما میرسد ترکیبی از همین الفبا و مشتقاتش است که به آن ها نت میگوییم. نت ها نیز مانند حروف الفبای هر زبان نحوۀ نوشتار خاص خود را دارند.

به محلی که نت ها روی آن قرار میگیرند خطوط حامل میگویند. در موسیقی میتوانیم با قرار دادن هر نت در زیر یا روی خطوط حامل، محل قرارگیری آن‌ها را روی هر ساز مشخص کنیم.

البته که موضوع به همین سادگی هم نیست. موسیقیدانان با ترکیب این نت ها در قالب هایی تعریف شده که به آن ها گام می گوییم اقدام به ساخت اثراتی ماندگار در طول تاریخ کرده اند. هر گام ترکیبی از نت هایی مشخص است که مطابق قوانینی، در کنار هم با ترتیبی منظم قرار میگیرند.

افرادی که به قوانین حاکم بر گام‌ ها مسلط هستند میتوانند با تغییر ترتیب نت ها و ساخت گام جدید درون مایه هر اثر موسیقیایی را تغییر دهند. مثلا گام های مینور اکثرا ذاتی غمگین و گام های ماژور اکثرا شاد هستند و انرژی بیشتری به مخاطب میدهند.

برای کسب اطلاعات کامل در مورد روابط بین نت ها و گام ها پیشنهاد میکنیم مقالۀ آموزش گام‌های موسیقی را مطالعه کنید.

وزن و ریتم

علاوه بر دانستن اسامی نت ها و محل قرارگیری آن ها بر روی خطوط حامل، مورد دیگری را نیز تحت عنوان ریتم باید دانست. ریتم در موسیقی در واقع همان ضرب های دست زدن شما در حین پخش موسیقی در یک مهمانی است.

طبیعتا با شروع موسیقی و یادگیری آن دید شما نسبت به ریتم های مختلف نیز تغییر میکند و میتوانید با انواع و اقسام شاد یا غمگین و تند یا کند ریتم ها آشنا شوید.

برای نوشتن یا نواختن هر اثر موسیقی در ابتدا نیاز است بدانیم که ریتم قطعه چیست. این موضوع را میتوانیم با توجه به اعدادی که در ابتدای خطوط حامل نوشته شده است، متوجه شویم. این اعداد که به صورت کسر نوشته میشوند را کسر میزان میگویند (اما در اصل کسر نیستند).

برای شناسایی کسر میزان ها ابتدا باید بدانیم که ارزش زمانی هر نت چقدر است. این موضوع در واقع همان مدت زمان کشش هر نت است که از 4 ضرب تا نیم ضرب و حتی تقسیمات کوچکتر وجود دارند.

با دانستن این موضوع میتوانیم بدانیم که هر نت در هر میزان (هر دسته‌ بندی نت ها) چه مقدار باید کشش داشته باشد.

شما عزیزان میتوانید با مراجعه به مقاله های مربوطه که بالاتر اشاره شد، اطلاعات بیشتری را در مورد تئوری موسیقی به دست آورید. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله آموزش نت خوانی را مطالعه کنید.

سن شروع موسیقی

هر وقت موضوع سن شروع موسیقی مطرح میشود، افراد تصور میکنند که حتما بازۀ خاصی برای این موضوع وجود دارد. مثلا از 10 سالگی تا نهایتا 40 سالگی. در صورتی که این حرف کاملا از پایه و اساس اشتباه است!

یکی از عجایب موسیقی این است که میتواند همۀ انسان ها را در هر سنی به وجد آورد، حتی این موضوع را میتوان در چهره و خنده‌ نوزادان هنگام پخش یک اثر موسیقی دید، در حالی که آنها اصلا نمیدانند موسیقی چیست!

با رشد کودکان به مرور زمان، علاقۀ آن ها نسبت به گوش دادن یا شروع یادگیری موسیقی نیز میتواند افزیش یابد. اما باید دانست آیا ذهن آن ها هم آمادگی دریافت مطالب مرتبط با یادگیری موسیقی را دارد یا خیر؟

بیایید با هم به بررسی سن ایده آل برای تحریک کردن انگیزۀ کودکان جهت یادگیری و شروع موسیقی بپردازیم.

6 ماهگی تا 3 سالگی

به خواب رفتن نوزادان با لالایی حتما دلیل خاصی دارد!

وقتی که نوزادان از تقریبا 6 ماهگی با موسیقی آشنا میشوند، میتوانند با آن از طریق حرکت های کوچکی که شبیه به رقصیدن هستند، ارتباط برقرار کنند. همچنین با نزدیک شدن به سن 2 سالگی، آنها قادر به تشخیص صدای سازها و آهنگ های مختلف خواهند بود.

4 تا 7 سالگی

معمولا این سن را ایده آل ترین سن برای شروع موسیقی میدانند. در این سن دستان و مفاصل کودکان نرم تر هستند و به راحتی میتوان آنها تربیت کرد و پرورش داد. همچنین ذهن آنها امادگی و توانایی لازم برای دریافت مطالب موسیقی، البته به زبان ساده و کودکانه را دارد.

سازهای ایده آلی که میتوان در این سن برای شروع موسیقی پیشنهاد داد عبارتند از : بلز، هارمونیکا (سازدهنی)، پیانو، گیتار، یوکوللی، درامز و حتی آواز.

بهتر است این موضوع را هم بدانید که انواع گیتارها سایزهای متفاوتی دارند و شما میتوانید متناسب با سن فرزند خود ساز مناسب را برای او تهیه کنید.

10 سالگی به بعد

اگر فرزند شما در سنین پایین شروع به یادگیری ساز خاصی بکند، در محدودۀ سن 10 سالگی به سطح متوسط یا حتی پیشرفته ای از مهارت های لازم در ساز خود رسیده است و در ادامۀ مسیر میتواند پیشرفت بیشتری داشته باشد تا بزودی به موفقیت های بزرگی برسد.

اما خود سن 10 سالگی هم سن نامناسبی برای شروع موسیقی نیست!

در این سن هم میتوان گفت کودک شما همچنان از آمادگی لازم برای دریافت مطالب موسیقی و فرم دادن مفاصل دست خود مطابق با ساز برخوردار است.

علاوه بر سازهای گفته شده در قسمت قبل، کودکان در این سن میتوانند سازهای دیگری همچون باس، ساکسیفون، ترومپت، ویولون، بانجو و… را نیز فرا بگیرند.

اما در بسیاری از موارد با افزایش سن کودکان و وارد شدن به سن نوجوانی و جوانی، تازه علاقۀ آن ها نسبت به شروع موسیقی و یادگیری آن افزایش مییابد.

در این سن فرزند شما با علایق و سلایق خود نیز بهتر آشنا است و میتواند نظر قطعی تری نسبت به ساز مورد علاقۀ خود و شروع آن بدهد.

بزرگسالان و کهن سالان

شما میتوانید تقریبا همه چیز از جمله شروع موسیقی را در هر سنی یاد بگیرید!

علم بارها و بارها به اثبات این موضوع پرداخته که ذهن ما بسیار بیشتر از چیزی که تصور میکنیم ظرفیت یادگیری حتی در سنین بالاتر را دارد و به خوبی میتواند اطلاعات جدید را حفظ کند. بنابراین شما هیچوقت برای یادگیری و یا ساخت یک اثر موسیقی پیر نیستید.

در واقع شما میتوانید هر سازی مانند گیتار، پیانو، ویولون، هارمونیکا، حتی ساخت و تنظیم یک اثر موسیقی را در هر سنی شروع کنید.

از طرفی شروع یادگیری موسیقی برای بزرگسالان میتواند مزیتی برای مدرسین آن ها نیز باشد چرا که مدرس نیازی به استفاده از متدهای آموزشی خاصی که برای آموزش کودکان از آن بهره میبرد، ندارد.

درک مطالب مربوط به تئوری موسیقی برای بزرگسالان به مراتب راحتتر است و پیشرفت سریعتری در این زمینه خواهند داشت.

در مقابل طبیعتا مفاصل و دستان آن ها خشک تر از کودکان است. اما این موضوع، مانعی برای شروع موسیقی و یادگیری سازی توسط بزرگسالان نیست. چرا که با تمرین های مناسب میتوان عضلات و مفاصل را به مرور تقویت کرد و آنها را رشد داد. دقیقا مانند باشگاه بدنسازی و تلاش برای ساخت اندامی زیباتر.

با این اوصاف باید گفت که هیچوقت برای شروع موسیقی و یادگیری ساز مورد علاقه تان دیر نیست. چرا که در هر سن مزایایی وجود دارد که میتواند به روند پیشرفت شما سرعت دهد.

سخن آخر

در این مقاله بعد از مروری بر تئوری موسیقی به بررسی موضوعاتی چون سن مناسب و ویژگی های هر سن برای شروع موسیقی پرداختیم. همچنین به نحوۀ انتخاب سبک مورد علاقه و در ادامۀ آن ساز مورد علاقۀ هر شخص و نیز معرفی‌ انواع سازهای کلاسیک و سنتی اشاره شد.

حالا با توجه به تمامی موارد گفته شده هیچ بهانه ای برای عدم شروع موسیقی و یادگیری ساز مورد علاقۀ خود جایز نیست.

لحظه ای درنگ نکنید چرا که هرگز برای یادگیری هیچ چیز دیر نیست. تنها لازمۀ این کار داشتن علاقه، انگیزه و پشتکار است. شما میتوانید از طریق برقراری ارتباط با مشاورین نواکده بهترین خدمات شامل مشاوره، آموزش و خرید ساز را دریافت کنید.